
Туранның улусчу театры 1968 чылда тургустунган

1968 чылдың күзүнүнде Туранның улусчу театры тургустунганын Тываның Национал архив дыңнаткан. Ол үеден эгелээш улусчу театр драматургияның аңгы-аңгы жанрларынга хөй-хөй шиилерни чонга бараалгадып келген.
Туранның улусчу театры – республикада ады-сураа билдингир уран чүүл коллективтериниң бирээзи. Улусчу театр чаа-чаа ажылдарын бүгүдеге бараалгадып, арга-дуржулга солчуп, Бии-Хемниң чонундан эгелээш, кожазы кожууннарже үнүүшкүннерни удаа-дараа кылып турар.
1992 чылда – С. Пюрбюнүң «Кожалар», 1993 чылда – К. Кудажының "Долуманың хуулгаазыны», 1994 чылда Л. Устиновтуң «Дээп болбас» (тоол шии), 1995 чылда К. Сапык-оолдуң «Ыглаар-Туруг», 1996 чылда Ч. Тарый-оолдуң, «Баштайгы көрүштен ынакшыл» деп шиилерни режиссер Э. Ондар сценаның чурук каасталгалары-биле тургускулаан.
Амгы үеде улусчу театр В. Монгуштуң шоодуглуг көргүзүглерин белеткеп турар. 1994, 1996 чылдарда болгулаан республика чергелиг улусчу театрлар көрүлделеринге эки киржип, шаңналга кирип, чоннуң үнелелин чедип алган.
Уран чүүлчү коллективте өөреникчилер, башкылар, эмчилер, совхоз ажылчыннары, шагдаа ажылдакчызы, дарга-бошка дээш-ле аңгы-аңгы мергежилдиң кижилери хаара туттунган.
Ады-сураа билдингир Туранның улусчу театрының артистери чүгле шии көргүзери-биле кызыгаарланмаан, кожууннуң культура одаанда болуп эртип турар янзы-бүрү кежээлер, концертерге идепкейлиг киржип, чогаадыкчы дилээшкинде ажылдап турарлар. Эки чедиишкиннерлиг болурун улусчу театрга күзедивис.
Ноябрь 1993 ч., уран чүүл удуртукчузу Н.И. Сорокина, директор О.Д. Байкара.